O'zi ogohlantirgan xavfni Anthropic laboratoriyada sinamoqda

Tasavvur qiling: kompaniya rahbari "mening mahsulotim insoniyatni yo'q qilishi mumkin" deydi, so'ng o'sha mahsulot yordamida jonli biologiya tajribasi o'tkazadigan laboratoriya ochadi. Bu fantastika emas — bugun Anthropic'da aynan shu bo'lyapti.

Kompaniya TechCrunch'ga tasdiqlashicha, Bay Area'da "wet lab" — haqiqiy probirka va reaktivlar bilan ishlaydigan biologiya laboratoriyasi mavjud [1]. U yerda Claude modeli yordamida fizik tajribalar o'tkaziladi. Anthropic'ning hayot fanlari bo'limi rahbari Erik Kauderer-Abrams aytishicha, "biologiyaning yakuniy sinovi baribir haqiqiy laboratoriya ishi bo'lib qoladi" — kompaniya buni bugun ham qilmoqda.

Laboratoriya qayerdan chiqdi

Bu birdan paydo bo'lgan narsa emas. Aprel oyida Anthropic Coefficient Bio nomli startapni sotib olgan — bu haqda The Information va bir nechta yirik nashrlar xabar bergan [2]. O'n kishidan kam jamoa, ko'pchiligi Genentech'da ishlagan tadqiqotchilar, endi Anthropic'ning sog'liqni saqlash bo'limida ishlaydi.

Kompaniya laboratoriyaning aniq nimalar ustida ishlayotganini oshkor qilmadi. Faqat asosiy e'tibor dori kashf qilishga emas, balki biologiyaning fundamental masalalariga qaratilganini aytdi. Sababi tushunarli: Anthropic'ning Novo Nordisk kabi yirik farmatsevtika mijozlari bor, kompaniya ular bilan raqobatlashayotgandek ko'rinishni xohlamaydi.

Nega aynan hozir

Shu hafta Anthropic yana bir qadam tashladi. Tekshiruvdan o'tgan biologik tadqiqotchilarga eng kuchli modellariga kirish huquqini beradigan Life Sciences Verification Program'ni e'lon qildi [3]. Rasmiy sahifada aytilishicha, dasturga allaqachon o'nlab tashkilot qabul qilingan, endi u kengroq auditoriyaga ochilmoqda.

Bu qadam bejiz emas. Dario Amodei o'tgan hafta "sun'iy intellekt kelgusi besh-o'n yilda ko'plab jiddiy kasalliklarni davolashi mumkin" deb yozgan. Buning uchun esa model nazariyalarini haqiqiy dunyoda sinash imkoniyati kerak bo'ladi.

Xavotir va tanaffus

Lekin xuddi shu kompaniyada boshqa ovoz ham bor. Anthropic'ning sobiq xodimi Jacob Coxon ishdan bosh tortib, "AI qurayotgan odamlar u o'n yil ichida hammamizni yo'q qilishi mumkinligiga chin dildan ishonishadi" deb yozgan. Kompaniyaning o'zi ham AI'ning eng katta xavflaridan biri sifatida bioterrorizmni tilga oladi.

Shu qarama-qarshilik tarmoqda ham kulgi uyg'otdi. Investor Chamath Palihapitiya, aftidan hazil ohangida, "Hammamiz o'lamiz" va "Meni tartibga soling" kabi bayonotlar bergan guruh San-Fransiskoda wet lab qurayapti" deb yozgan.

Xo'sh, Qo'qonga bu nima aloqasi bor

To'g'ridan-to'g'ri hech qanday. Bu yerda haqiqiy probirka, real olim va real xavfsizlik nazorati bor tashkilot haqida gap ketyapti — bu Qo'qondagi kim oshdi savdosidan ancha uzoq voqea.

Lekin bitta narsa bor: kelajakda yangi dori yoki davolash usuli paydo bo'lsa, uning ortida aynan shunday laboratoriyalar turadi. Farg'ona vodiysida tibbiyot yoki biologiya yo'nalishida o'qiydigan talaba uchun bu — sun'iy intellekt endi faqat matn yozmasligini, balki haqiqiy ilmiy tajribada ham qatnashayotganini ko'rsatadigan misol.